काठमाडौँ । विपद्का कारण परिवारबाट छुटेका, अभिभावक वा संरक्षकविहीन भएका तथा विशेष संरक्षणको आवश्यकता परेका बालबालिकाको सुरक्षा र संरक्षणका लागि सरकारले ‘स्याहार योजना’ कार्यान्वयनमा ल्याएको छ ।
योजनाअन्तर्गत ललितपुरको गोदावरी नगरपालिका-१२, ठेचोमा अस्थायी संरक्षण सेवा केन्द्र सञ्चालनमा ल्याइएको हो । महिला, बालबालिका, लैंगिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक र सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयको पहलमा राष्ट्रिय बाल अधिकार परिषद्ले केन्द्र सञ्चालनमा ल्याएको हो ।
विपद् प्रभावित बालबालिकालाई तत्काल सुरक्षित आश्रय उपलब्ध गराउनुका साथै आवश्यक संरक्षण सेवा प्रदान गर्ने उद्देश्यले केन्द्र स्थापना गरिएको जनाइएको छ ।
केन्द्रमा उद्धार गरिएका तथा संरक्षण आवश्यक देखिएका बालबालिकाका लागि सुरक्षित आवास र खानपानको व्यवस्था गरिनेछ । उनीहरूलाई आवश्यक स्वास्थ्य उपचार तथा मनोसामाजिक सहयोगसमेत उपलब्ध गराइनेछ ।
त्यसैगरी बालबालिकाको पारिवारिक अवस्था पहिचान गरी अभिभावक, परिवार वा आफन्तको खोजी गर्ने व्यवस्था केन्द्रले गर्नेछ । परिवारको पहिचान भएपछि बालबालिकाको सर्वोत्तम हित र सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राख्दै सम्भव भएसम्म सुरक्षित रूपमा परिवार वा उपयुक्त आफन्तसँग पुनर्मिलन गराइनेछ ।
परिवारसँग पुनर्मिलन पहिलो प्राथमिकता
सरकारले बालबालिकालाई लामो समयसम्म संस्थागत संरक्षणमा राख्नुभन्दा उनीहरूको पारिवारिक वातावरणमा सुरक्षित पुनर्स्थापनालाई प्राथमिकता दिएको छ ।
परिवार वा आफन्तसँग सुरक्षित पुनर्मिलन सम्भव नभएको अवस्थामा मात्र बालबालिकाको सर्वोत्तम हित, सुरक्षा र आवश्यकताको मूल्यांकन गरिनेछ । त्यसपछि प्रचलित कानुन तथा निर्धारित मापदण्डअनुसार दीर्घकालीन सुरक्षित संरक्षणको व्यवस्था गरिनेछ ।
यस्तो व्यवस्था अन्तिम विकल्पका रूपमा मात्रै अपनाइने सरकारले जनाएको छ । ‘स्याहार योजना’मार्फत विपद्का बेला जोखिममा परेका बालबालिकाको तत्काल उद्धारदेखि संरक्षण, पारिवारिक खोजी र पुनर्मिलनसम्मको प्रक्रियालाई व्यवस्थित गर्ने लक्ष्य लिइएको छ ।
