काठमाडौं — संघीय संसद्को तल्लो सदन प्रतिनिधि सभा मा सभामुख चयन प्रक्रिया संविधान र नियमावलीअनुसार सञ्चालन हुन्छ। सभामुख संसद्को कार्य सञ्चालन गर्ने प्रमुख पद भएकाले यसको चयन प्रक्रिया महत्वपूर्ण मानिन्छ।
सभामुख चयनका लागि सबैभन्दा पहिले सभाका सदस्यहरूबाट प्रस्ताव दर्ता गरिन्छ। कुनै सदस्यले सभामुखका लागि उम्मेदवार प्रस्ताव गर्छन् भने अर्को सदस्यले त्यसलाई समर्थन गर्नुपर्छ। प्रस्ताव दर्ता भएपछि संसद् बैठकमा उम्मेदवारको नाम प्रस्तुत गरिन्छ।
यदि एकभन्दा बढी उम्मेदवार भएमा मतदान प्रक्रिया अपनाइन्छ। मतदान साधारण बहुमतका आधारमा हुन्छ, अर्थात् उपस्थित सदस्यहरूको बहुमत प्राप्त गर्ने उम्मेदवार सभामुखमा निर्वाचित हुन्छ। तर यदि एकमात्र उम्मेदवार भएमा सर्वसम्मत रूपमा निर्वाचित घोषणा गरिन्छ।
सभामुख चयन भएपछि उनी निष्पक्ष रूपमा संसद् सञ्चालन गर्न बाध्य हुन्छन् र दलगत राजनीतिबाट टाढा रहने परम्परा छ। सभामुखले बैठक सञ्चालन, कार्यसूची निर्धारण, र संसद्को मर्यादा कायम गर्ने जिम्मेवारी वहन गर्छन्।
नेपालको सन्दर्भमा सभामुख चयन प्रक्रिया लोकतान्त्रिक अभ्यासको महत्वपूर्ण अंगका रूपमा लिइन्छ, जसले संसद्को प्रभावकारी सञ्चालनमा ठूलो भूमिका खेल्छ।
