तेहरान। अमेरिका र इरानबीचको सैन्य तनाव झन् चर्किँदै गएको छ। अमेरिकाले लगातार नवौँ रात पनि इरानका विभिन्न रणनीतिक क्षेत्रलाई लक्षित गर्दै हवाई आक्रमण गरेको छ। अमेरिकी सेनाको सेन्ट्रल कमाण्ड (सेन्टकम)ले यसपटकको कारबाही इरानको सैन्य क्षमता कमजोर पार्न केन्द्रित रहेको जनाएको छ।
सेन्टकमका अनुसार कमाण्ड सेन्टर, हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली, मिसाइल तथा ड्रोन प्रक्षेपणस्थल, तटीय निगरानी केन्द्र, सामुद्रिक सैन्य संरचना र सञ्चार प्रणालीलाई निशाना बनाइएको हो। साथै, स्ट्रेट अफ होर्मुज हुँदै सञ्चालन हुने अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री यातायातमा इरानबाट हुन सक्ने जोखिम कम गर्ने उद्देश्य पनि आक्रमणको रहेको अमेरिकी पक्षको दाबी छ।
यद्यपि अमेरिकी सेनाले आक्रमण गरिएका स्थानहरूको आधिकारिक सूची सार्वजनिक गरेको छैन। इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले भने ताब्रिज, सिरिक, जास्क, चाहबहार, खोरमोजलगायतका क्षेत्रमा विस्फोट भएको र सैन्य पूर्वाधारमा क्षति पुगेको दाबी गरेका छन्।
यसैबीच, इरानको मेहर समाचार एजेन्सीले पश्चिमी केरमानशाह प्रान्तको एस्लामाबाद–ए–घर्ब क्षेत्रमा अमेरिकी एमक्यु–९ ड्रोन इरानी हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले खसालेको जनाएको छ। यसबारे अमेरिकी पक्षले कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन।
सैनिकको मृत्युपछि बदलियो अमेरिकी रणनीति
सेन्टकमका अनुसार उत्तरी इराकमा इरानी ड्रोनको नपड्किएको विस्फोटक पदार्थ निष्क्रिय पार्ने क्रममा एक अमेरिकी सैनिकको मृत्यु भएपछि अमेरिकाले आफ्नो सैन्य कारबाही थप तीव्र बनाएको हो। यसअघि जोर्डनस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डामा भएको मिसाइल आक्रमणमा दुई अमेरिकी सैनिक मारिएका थिए।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ती तीन सैनिकको सम्मानस्वरूप इरानमाथि थप शक्तिशाली आक्रमण गरिएको बताएका छन्। उनले इरानलाई परमाणु हतियार हासिल गर्न नदिने अमेरिकी नीति दोहोर्याउँदै आवश्यक परे थप कारबाही जारी रहने संकेत पनि दिएका छन्।
इरानको प्रतिआक्रमण र सुरक्षा चेतावनी
इरानले पनि अमेरिकी सहयोगी मुलुकमा रहेका सैन्य अड्डाहरूलाई लक्षित गरी मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमण जारी राखेको जनाएको छ। इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (आईआरजीसी)ले जोर्डनको अकाबा विमानस्थलमा रहेका अमेरिकी सैन्य विमान तथा अजरकस्थित मुवाफाक साल्टी एयर बेसलाई निशाना बनाएको दाबी गरेको छ। तर यी दाबी स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि हुन सकेका छैनन्।
उता, बहराइनस्थित अमेरिकी दूतावासले सम्भावित इरानी आक्रमणको चेतावनी दिँदै आफ्ना नागरिकलाई उच्च सतर्कता अपनाउन र सुरक्षा निकायको निर्देशन पालना गर्न आग्रह गरेको छ।
होर्मुजमा बढ्दो जोखिम
विश्वको सबैभन्दा व्यस्त तेल ढुवानी मार्ग मानिने स्ट्रेट अफ होर्मुजमा पनि तनाव बढेको छ। इरानी सञ्चारमाध्यमका अनुसार दक्षिणी क्षेत्रमा दुई तेल ट्याङ्कर विस्फोटपछि रोकिएका छन्। आईआरजीसीले अमेरिकी सैन्य गतिविधि जारी रहेसम्म उक्त समुद्री मार्ग सुरक्षित नरहने चेतावनी दिएको छ।
यस्तै, युनाइटेड किंगडम मेरिटाइम ट्रेड अपरेसन्स (यूकेएमटीओ)ले ओमानको कुम्जार नजिक एउटा जहाजमा आगलागी भएको पुष्टि गर्दै घटनाको कारणबारे अनुसन्धान भइरहेको जनाएको छ।
वार्ताको ढोका खुला रहने संकेत
इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले सैन्य मोर्चामा बलियो अवस्था सिर्जना भएपछि मात्रै वार्ताबाट युद्ध अन्त्य गर्न सकिने बताएका छन्। उनका अनुसार देशको सुरक्षा र राष्ट्रिय हित सुनिश्चित हुने अवस्था बनेपछि मात्रै कूटनीतिक प्रक्रिया प्रभावकारी हुन सक्छ।
अमेरिका र इरानबीच लगातार आक्रमण र प्रतिआक्रमण जारी रहँदा मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्था थप जटिल बन्दै गएको छ। यसको असर अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजार, समुद्री व्यापार र क्षेत्रीय स्थिरतामा समेत पर्न सक्ने भन्दै विश्व समुदायले चिन्ता व्यक्त गरिरहेको छ।
